Van oudsher hebben week- en dagmarkten een centrale plaats binnen het dagelijks leven. Hier ontmoeten verschillende leeftijden, culturen en lagen van de bevolking elkaar. Hier komen vraag en aanbod bij elkaar. Hier eet je een visje en koop je een lapje stof, groenten en fruit. Hier is het altijd gezellig en voordelig!   

Van eieren tot hout, haver en levende dieren: veruit de meeste producten werden vroeger verhandeld op markten. Nijmegen telde wel driehonderd kramen, vaak dubbel opgesteld. Ook hadden de marktmeesters veel te maken met de zogenoemde ‘meelopers’: koopmannen die geen vaste standplaats hadden en via een loting meedongen naar een vrijgekomen plek die dag. 

Markten in straatnamen 

In onze stad leven veel markten nog voort in de namen van straten en pleinen.
Zo werd op de Korenmarkt (je raadt het al) koren ver­handeld, op de Kannenmarkt aardewerk en op de eiermarkt eieren en pluimvee. Op het Valkhof en in de Burchtstraat werden oorspronkelijk varkens verkocht. In de zeventiende eeuw verhuisde die markt naar de Rozemarijnstraat, nu deels Plein 1944. De nieuwe plek waar de varkens verhandeld werden, kreeg de toepasselijke naam Nieuwe Varkens­markt. Een eeuw later werd ‘Nieuwe’ veranderd in ‘Oude’, toen de varkens­handel nógmaals verhuisde, toen naar de plaats waar de Ziekerstraat en de Koningstraat samen­komen. Op het stadsplein de Grote Markt werd vooral voedsel uit het Land van Maas en Waal verkocht.

Lusemert

Een van de bekendste markten in Nijmegen is de maandagse ‘lusemert’ (luizenmarkt) op het Sint Stevens­kerkhof. Henk Peters, bij velen bekend als Hentje, staat er met zijn bijna 80 levensjaren al 39 jaar. “Ik kan hele boekdelen schrijven over alles wat ik heb meegemaakt! Mijn (voor)ouders hadden drie slagerijen, een café aan de Vijfringengas en het eetcafé Juliana aan de Schependom-
laan. Zelf ben ik dertig jaar slager geweest, voordat ik op de Lusemert ging staan.” Hij bouwde als marktkoopman, ziekenbroeder en Jehova’s getuige een enorm netwerk op, dat het merendeel van zijn handelswaar oplevert. Henk biedt niet alleen unieke, tweedehands koopwaar, hij biedt ook overzicht: spullen zijn gesorteerd op prijs: 10, 20 of 50 cent. De overige producten zijn ook buitengewoon zacht geprijsd. Zo heeft hij ‘belachelijk prachtige schoenen voor 3 euro’. Bij Henk kan er niet gepind worden: “Al sinds jaar en dag doen mijn klanten hun geld in mijn koekenpan.”

Breed aanbod

Op de centrale markt is het aanbod breder dan op de wijkmarkten. Naast levensmiddelen koop je hier bijvoorbeeld ook een lapje stof, kleding, bloemen, gsm-hoesjes, parfum en diervoeding. Zo verkoopt Sjaak van Marwijk al sinds februari 1964 lederwaren op markten, waaronder zelfgemaakte tassen in alle soorten en maten. Sjaak van Marwijk grapt: “Ik ben tussendoor wel naar huis gegaan, hoor.” Van dochter Jacqueline krijg ik een oude foto van de markt. Zij hebben mooie herinneringen aan die vervlogen tijden. 

Sander Nijenhuis van Sansie Vape verkoopt e-sigaretten, e-liquids en acces­soires, maar heeft ook sloten, batterijen, sokken en nog veel meer producten die niet op de wijkmarkten in Nijmegen te krijgen zijn. Hij nam de kraam over van zijn vader, die in zijn tijd ook heel veel Duitse klanten had. 

Bij Esmodaa uit Groenlo kun je iedere maandag en zaterdag terecht op de
centrale markt en iedere woensdag op de wijkmarkt in Hatert voor prachtige islamitische kleding en modeartikelen. Het is de enige kraam in Nijmegen met dit aanbod. Als ik een foto maak, pakken twee vrouwelijke passanten hun mobieltje en volgen mijn voorbeeld terwijl zij enthousiast praten over de luxe stoffen en kunstige borduursels. 

The Goatfather is gespecialiseerd in biologische geiten- en schapenkaas. Ook de huiden van de dieren worden verkocht, nadat deze milieubewust gelooid zijn. Wil je zelf zien waar de kazen van The Goatfather voor een groot deel vandaan komen? Breng dan eens een bezoekje aan kaasmakerij De Mèkkerstee in Goeree-Overflakkee! Neem ook meteen een kijkje in de geitenstal en geniet in het restaurant en de ijsmakerij van bijzondere smaken. 

Iets nieuws onder de zon…

Ook bijzonder is het stuk bananenboom bij Fruithandel Hans de Klein in zijn groente- en fruitkraam. Vanuit Costa Rica via Gorcum is de tak, zwaar van de bananentrossen, in Hans’ bezit gekomen. Zijn leverancier wilde dat hij de bananen zo snel mogelijk kwam inladen in verband met de op komst zijnde storm in de categorie ‘code rood’. “Eigenlijk zou ik morgen gaan, maar dan heb je kans dat heel de A15 vol ligt met mijn bananen. Dat brengt me meteen op een tip voor de mensen thuis: wil je van je oude
spullen af, zet ze dan tijdens de storm
in je voortuin, dan ben je meteen overal vanaf”, aldus Hans. Hij heeft trouwens nog iets bijzonders bij zich: de ‘nectasun’, een kruising tussen een nectarine en een abrikoos.  

‘Zeg maar nee…’

Bram Verkleij, twintig jaar geleden bij toeval in het vak van kaasboer gerold, staat tweemaal per week op de centrale markt in Nijmegen. De overgrote meerderheid van zijn klanten komt al jaren bij hem en heeft haar favoriete kazen, zoals de Boerenstolwijker. Bram: “Dat is ook mijn favoriet. Kijk, dat staat zelfs op het bordje.” Die kaas moet ik natuurlijk proeven. Direct schiet een uitspraak uit de jaren ’80 van wijlen Bart de Graaff door mijn hoofd: ‘Zeg maar nee, dan krijg je er twee.’ In een reclamespotje voor koekjes beweert Bart dat hij het koekje niet lekker vindt, waardoor hij er nog eentje mag proberen. Die neiging voel ik nu ook opborrelen, want de kaas smaakt naar méér. 

Twaalf eieren, dertien kuikens

Weliswaar koop je vandaag de dag geen pluimvee meer op de Nijmeegse markten, de kakelverse eieren en talloze meevallers vind je er nog altijd in overvloed! En ook dat smaakt naar meer…